Een beknopte bibliografie van de Mechelse geschiedenis

Algemeen

De meest recente algemene geschiedenis van Mechelen dateert uit 1991 en kwam tot stand onder de redactie van Raymond Van Uytven: 'De geschiedenis van Mechelen. Van Heerlijkheid tot Stadsgewest'. Mechelen, 1991. Ze bevat per hoofdstuk bibliografische aanwijzingen en vormt dus een prima vertrekpunt.

Voor de periode na 1991 is dit werk aanvulbaar aan de hand van de jaarlijkse bibliografie in de 'Handelingen van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen'. Op dit tijdschrift bestaat een handige thematische index die evenwel slechts tot en met 1997 loopt: CALLEWAERT, A. 'Thematische index op de eerste honderd jaargangen van de Handelingen van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen 1889 – 1997' (Studia et documenta Mechliniensia, VIII). Mechelen, 2000. Op de website van de Koninklijke Kring staat er een lijst van de inhoudstafels van alle Handelingen.

Andere tijdschriften zijn 'Mechlinia' (1921-1933) en 'Mechelse Bijdragen' (1934-1943 en 1949).

Onmisbare algemene werken zijn eveneens CROENEN, G., INSTALLE, H. en ROMBAUT, H. 'Historische stedenatlas van België. Mechelen'. Brussel, 1997 en INSTALLE, H. e.a. 'Historische Stedenatlas van België. Mechelen II' (Handelingen van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen, C/II). Mechelen, 1997.

Een handig chronologisch overzicht van de Mechelse geschiedenis is 'Mechelse Kronieken van het jaar 1 tot 1945' van F.A. Berlemont (Brussel, 1975).

Eerder folkloristisch van inslag maar tevens heel belangrijk is KOCKEN, M. 'Gids voor oud en groot Mechelen'. 2e uitgave. Mechelen, 1989.

Tot slot vormt de vulgariserende twintigdelige reeks 'Waar is de tijd?-Mechelen' een bruikbare eerste insteek op verschillende thema's.

Archeologie

Een schitterend staaltje van het archeologisch onderzoek in de stad is het recente werk ERVYNCK, A., KINNAER, F., TROUBLEYN, L. e.a. 'Het Steen en de burgers. Onderzoek van de laatmiddeleeuwse gevangenis van Mechelen'. Mechelen, 2007.

Architectuur

Het vertrekpunt voor een onderzoek naar het rijke Mechelse bouwkundig erfgoed is 'Stad Mechelen. Binnenstad' (Bouwen door de eeuwen heen. Inventaris van het cultuurbezit in België. Deel 9n). Brussel, 1984 en 'Kanton Mechelen. Arrondissement Mechelen. Provincie Antwerpen' (Bouwen door de eeuwen heen. Inventaris van het cultuurbezit in België. Deel 13n 2). Brussel, 1995. De informatie uit deze publicaties is eveneens digitaal raadpleegbaar via de Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed.

De belangrijke stedenbouwkundige veranderingen uit de jaren 1950 komen aan bod in: STROOBANTS, B. 'Mechelen bouwt. Architectuur en stedenbouw in de fifties'. Mechelen, 2008.

Lees meer over huizenonderzoek in Mechelen.

Berthouts

Voor verdere informatie over de Berthouts is er Croenen, G. Familie en macht. 'De familie Berthout en de Brabantse adel'. Leuven, 2003.

Bestuursinstellingen van de stad en de Heerlijkheid Mechelen

Nadere toelichtingen rond de bestuursinstellingen van de Heerlijkheid Mechelen kunnen teruggevonden worden in INSTALLE, H. 'Bestuursinstellingen van de Heerlijkheid Mechelen (11de eeuw–1795)', in: VAN UYTVEN, R. e.a. De gewestelijke en lokale overheidsinstellingen in Brabant en Mechelen tot 1795 (Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provincïen. Studia LXXXII). Brussel, 2000, pp. 835-864.

Voor de periode onder keizerin Maria-Theresia is er het uitstekende werk van INSTALLE, H. 'Patriciërs en Ambachtslui in het Stadsbestuur te Mechelen onder Maria-Theresia. De sociale status van burgemeesters en schepenen (1740-1780)'. Mechelen, 1982.

Bourgondiërs

Margareta van York en Margareta van Oostenrijk en hun hofcultuur worden uitvoerig behandeld in EICHBERGER, D. red. 'Dames met Klasse. Margareta van York. Margareta van Oostenrijk'. Mechelen, 2005.

Voor de Bourgondiërs in het algemeen is er BLOCKMANS, W. en PREVENIER, W. 'De Bourgondiërs. De Nederlanden op weg naar eenheid. 1384-1530'. Amsterdam-Leuven, 1997.

Grote Raad

Rond de Grote Raad is er HUSKEN, W. red. 'De Grote Raad. Moord, Woordbreuk en Andere Schandalen'. Mechelen, 2004.

Kunst

Mechelen beschikt over een schitterend kunstpatrimonium. Het meest recente (vulgariserende) overzicht is DE METS, R. 'Mechelen. Kunst van de middeleeuwen tot heden'. Mechelen, 2007.

Meubelen

De productie van meubelen is gedurende eeuwen van groot belang geweest voor Mechelen. Een overzicht is te vinden in de tentoonstellingscatalogus 'Het Mechelse meubel 1500-2000: van houtsnijwerk tot design'. Mechelen, 2000 (coördinatie door Heidi De Nijn).

Vlieten en andere waterlopen